Edities van het ATO.
De edities van het ATO behandelen telkens een bepaald stedelijk vraagstuk. Zij zorgen er voor dat de resultaten van studies en analyses nog ruimer verspreid worden.
Jaarverslag 2015
juni 2016
Goedkeuring van het richtschema Zuid; definitiestudie voor het Weststation en dezedie lopende is met betrekking tot de site Leopold III-Defensie-NAVO; uitwerking van masterplannen voor het stadsproject mediapark.brussels (met inbegrip van de architectuurwedstrijden voor de gebouwen van de VRT en de RTBF) en voor de herinrichting van de E40 en zijn omgeving; opvolging van de ontwikkeling van de site van Tour & Taxis; realisatie van een kadaster van beschikbare terreinen en gebouwen, monitoring van de schoolvoorzieningen en het werk van de Schoolfaciltator; blik op het studentenleven; samenwerking met de academische wereld via de organisatie van masterclasses over de grote uitdagingen voor Brussel; …
Jaarverslag 2014
mei 2015
De monitoring van het schoolaanbod, de opdracht van de schoolfacilitator, de blik op de ‘stedelijke praktijken’ van studenten, het kadaster van beschikbare terreinen en gebouwen, de aansturing van strategische stadsprojecten (richtschema voor de Europese wijk - stadsproject Wet, stadsproject Reyers, richtschema voor de Zuidwijk, project Parkway E40, Kanaalplan), de herwaardering van het Kanaalgebied, enz. Zoals de belangrijkste hoofdstukken van het jaarverslag laten zien, was 2014 een bijzonder productief jaar voor het team van het Agentschap voor Territoriale Ontwikkeling (ATO).
Het ATO heeft de essentiële taak om de publieke en private spelers van de stad te coördineren vanuit een operationeel perspectief. Het team van 26 medewerkers levert een bijdrage aan de kennis over het gebied, het onderzoek naar de stedelijke uitdagingen en de uitvoering van grote projecten, onder meer in de strategische gebieden.
Jaarverslag 2013
mei 2014
Met zijn pragmatische en toekomstgerichte aanpak draagt het ATO bij aan een betere kennis van het gebied: de inventaris van voorzieningen (vraag en aanbod van schoolplaatsen, het GPDO, de ondersteuning van de definiëring van de interventieperimeters zoals de ZSR of de ZEUS, de oprichting van een mediapool en het onderzoek naar de participatieprocessen bij burgers.
Binnen zijn opdracht voor de coördinatie en aansturing van grote stadsprojecten werkt het agentschap mee aan de ontwikkeling van stadsdelen zoals de buurt rond het Zuidstation, Reyers, de Europese wijk en het Kanaalgebied.
Jaarverslag 2012
juni 2013
Van de evolutie van de strategische gebieden in het Gewest (Zuid, RTBF-VRT, Stadsproject Wet, kanaalgebied …) tot de deelname van het ATO aan het onderzoek naar de stad van morgen (ontwerp van het GPDO, scholen …): je vindt het allemaal in ons jaarverslag van 2012!
Jaarverslag 2011
juli 2012
In 2011, heeft het Agentschap haar nieuwe opdrachtenbrief gekregen als ‘facilitator’ van de kennis en de ontwikkeling van het grondgebied, ten dienste van de bewoners, de gebruikers en de stedelijke actoren.
In deze optiek, volgt het Agentschap de ontwikkeling van verschillende strategische gewestelijke gebieden: Thurn en Taxis, Europese wijk, Kruidtuin, Reyers, Delta, Heizel, enz.. Het ATO kreeg de operationele opvolging van het richtschema voor het Kanaalgebied en de redactie van een oriëntatienota voor de wijk van het Zuidstation toevertrouwd.
Op het vlak van territoriale kennis, heeft het Agentschap het accent gelegd op de opmaak van het nieuwe Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO), in nauwe samenwerking met de Directie Studies en Planning (DSP) van het Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Zij publiceerden hiervoor een “Stand-van-zaken” en organiseerden het participatieve proces met de betrokken partijen over de toekomst van het Gewest. Vanaf eind 2011, nam het ATO actief deel aan de redactie van het ontwerp van GPDO. Het Agentschap heeft overigens ook een territoriale diagnose opgezet in verband met de toestand van de scholen in Brussel.
Lees het jaarverslag 2011 (PDF).
Studentenleven
Synthese, april 2016
Het ATO biedt een kort overzicht van de belangrijkste resultaten (in cijfers en in kaarten) van de enquête die sinds 2013 wordt gehouden naar het studentenleven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Deze synthese bundelt de gegevens van een peiling bij ruim 9.000 studenten van de 5 universiteiten en 20 hogescholen en kunstscholen op het Brusselse grondgebied. Die elementen zijn verwerkt in twee tussentijdse rapporten over universiteitsstudenten en kunst- en hogeschoolstudenten.
De synthese wil een representatief beeld schetsen van de stedelijke praktijken van de studenten en met name hun woonvorm. Zo leren we dat ruim 51 procent van de studenten in een studentenwoning woont en een derde een huurwoning deelt met anderen. Een deel van de gegevens over de studentenwoning is ook op kaarten uitgezet.
De synthese is bedoeld om nuttige inlichtingen te verstrekken aan de gewestelijke en lokale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor stadsontwikkeling, maar ook aan hun eventuele private partners en aan instellingen van het hoger onderwijs die de levensomstandigheden van hun studenten willen verbeteren.
Lees de synthese: Het studentenleven in Brussel: stedelijke praktijken en omgang met de stad.
Kanaal? Hoezo kanaal?!
Een geïllustreerde stand van zaken over het Kanaalgebied in Brussel, juli 2014
Wist u dat de haven van Brussel in de negentiende eeuw op circa 100 meter van het de Brouckèreplein lag? En dat aan het begin van de twintigste eeuw in het centrum een titanenarbeid werd geleverd om het Kanaal van Willebroek 60 meter te verplaatsen? Tussen de jaren zeventig en negentig waren er optredens van bekende groepen, zoals Eurythmics, Human League, Joy Division en Blur, in kleine zaaltjes bij het kanaal. En vandaag vertegenwoordigt het Kanaalgebied, met zijn 2.509 hectare verspreid over 8 gemeenten, 15,5 procent van de oppervlakte van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en woont er 17 procent van de bevolking. Sinds 1995 zijn er zo'n 4.000 publieke woningen gebouwd.
Dat zijn maar enkele van de vele, vaak onbekende cijfers die u kunt vinden in het boek Kanaal? Hoezo kanaal?! - Geïllustreerde beschrijving van het Kanaalgebied in Brussel. Deze omvangrijke publicatie van het Agentschap voor Territoriale Ontwikkeling (ATO) voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt in een beperkte oplage verspreid in papieren vorm, maar de elektronische versie is hier gratis beschikbaar*. Bij deze publicatie hoort een kaart 70 spraakmakende projecten en realisaties in het Kanaalgebied, die u hier kan downloaden.
Het Kanaalgebied mag zich sinds enkele jaren verheugen in een verhoogde aandacht van de overheid en een vernieuwde belangstelling van de privésector. Er vinden grote veranderingen plaats in dit stadsdeel, dat intussen wordt beschouwd als een belangrijk ontwikkelingsgebied van het gewest. Slechts weinigen kennen dit complexe gebied vol tegenstellingen echter in al zijn aspecten en kunnen bijvoorbeeld inschatten hoezeer de evolutie van het kanaal haar stempel heeft gedrukt op de morfologie van de stad en nog steeds drukt op haar ontwikkeling. Er bestaan veel stereotiepe denkbeelden en vooroordelen over het Kanaalgebied, dat zelden wordt bekeken vanuit zijn potentieel, zijn diversiteit en zijn dynamiek.
“Die vaststelling”, zegt Luc Maufroy, directeur van het ATO, “leidde ertoe dat wij een specifieke uitgave over het Kanaalgebied wilden maken. Om een stand van zaken te geven die een transversaal inzicht in het gebied biedt, vanuit de veranderingen in het verleden en het heden, met een vooruitblik op de toekomstige ontwikkelingen. Dat was drie jaar geleden, toen er nog veel minder mensen waren die het belang en het potentieel van dit gebied erkenden. De laatste paar jaren is de evolutie van dit gebied in een stroomversnelling geraakt.”
De publicatie is opgebouwd in thematische hoofdstukken, verrijkt met een groot aantal kaarten en illustraties: geografie, geschiedenis, demografie, werkgelegenheid, huisvesting, economie, cultuur, toerisme, vrije tijd, identiteit, enz. Het biedt de lezer inzicht in de grote uitdagingen waarvoor dit gebied staat.
Bovendien heeft het ATO ervoor gekozen om zijn expertise te laten aanvullen met bijdragen van zowel mensen op het terrein als experts en met interviews met de van de directies van publieke en private instanties, om een goed beeld te geven van de dynamiek die er leeft. Er is gekozen voor een publicatie met een originele, transversale en multidisciplinaire benadering, gecoördineerd door Lise Nakhlé en Frédéric Raynaud. Het werk laat zien hoe belangrijk de stimulans van de overheidsinitiatieven via diverse programma’s geweest is voor de positieve ontwikkeling van het gebied.
Kanaal? Hoezo kanaal?! is het resultaat van de geduldige verzameling en minutieuze interpretatie van een groot aantal cijfers en gaat verder dan alleen het geven van een stand van zaken op een bepaald moment. “Deze uitgave is de aanzet voor de uitbouw van een monitoring van het gebied”, zegt Dirk Van de Putte, adjunct-directeur van het ATO. “De observatie of, beter gezegd, de kennis van het gewestelijke grondgebied is immers een van de pijlers van het ATO, waardoor wij in staat zijn om opkomende elementen en nieuwe evoluties in het Kanaalgebied te detecteren voordat veel Brusselaars zich ervan bewust worden. Tegelijk legt dit werk de basis voor een systematische en permanente monitoring van dit specifieke stadsdeel, in samenwerking met de organen die de (demografische, sociaaleconomische, stedenbouwkundige …) statistieken produceren. Zo kunnen we voorstellen doen voor een optimaal beleid ten aanzien van de uitdagingen, problemen, kansen en noden van het Kanaalgebied, zijn bewoners en zijn gebruikers.”
* Door de grootte van het bestand (50 MB) opent het langzaam in een browser. Sneller gaat als volgt: kies ‘opslaan als’ en open het document vervolgens op uw computer.
[[{"type":"media","view_mode":"media_large","fid":"1904","attributes":{"class":"media-image","id":"1","typeof":"foaf:Image"}}]]
Kanaalgebied - Mogelijkheden in het hart van Brussel
maart 2014
Het Kanaalgebied biedt veel ruimtes en kansen voor innovatie, groei, creativiteit, ambitie…
De overheid heeft er sinds het ontstaan van het Gewest al veel geïnvesteerd: sanering van gronden; verbetering van voorzieningen, infrastructuur, bebouwing, openbare ruimte; bouw en renovatie van woningen, enz. Vooral de laatste jaren nemen de ambitieuze private, publieke of gemengde realisaties en projecten toe: de hoogste woontoren van België, nieuwe duurzame wijk, Europese school, eerste hotel met zicht op het kanaal, aanlegkade voor boottochten, Eco Business Park …
Diverse strategische plannen in uitvoering komen dus samen om deze basisdynamiek nog te versterken.
Om het Kanaalgebied te promoten bij mogelijke investeerders en ondernemers uit binnen- en buitenland realiseerde het ATO, in samenwerking met een aantal gewestelijke overheidsactoren (Citydev, de Haven van Brussel, Impulse, Brussel Stedelijke Ontwikkeling - Directie Studies en Planning) begin 2013 een brochure met een presentatie van de troeven en kansen van het Kanaalgebied op het gebied van onder meer huisvesting, economie, innovatie, logistiek en creativiteit.
Dit is de eerste economische promotiebrochure die is toegespitst op een specifiek gebied die werd ontwikkeld in het Brussels Gewest.
Foto Kanal 2010-2012: Beelden en realiteiten van jongeren in Brussel
juli 2012
Om het participatief traject, dat werd opgestart in 2010, te doen herleven hebben het ATO en het Platform Kanal een publicatie uitgegeven "Foto Kanal 2010-2012 Beelden en realiteiten van jongeren in Brussel.
Deze publicatie herinnert aan het fotografisch parcours “Foto Kanal 2010 - Je suis le plus beau du quartier” en maakt de link met de tentoonstelling “Foto Kanal 2012 - Icons”. Deze getuigenissen, poëtische teksten, foto's, enz. geven u een beeld van hoe deze 9 jongeren hun wijk en hun leefwereld zien. Het toont hun begeerten en hun angsten maar vooral hun creativiteit en hun ongebreidelde energie. Dit boek is een subjectief beeld van slechts een deel van die grote multiculturele groep jongeren tegen een achtergrond van een constant evoluerende stedelijke realiteit.
“Foto Kanal 2010-2012 – Beelden en realiteiten van jongeren in Brussel” maakt deel uit van een participatief traject dat het ATO en Platform Kanal twee jaar geleden zijn gestart. Dit initiatief kadert in een proces dat de energie, de creativiteit, de diversiteit, de jeugd in de kanaalzone wil stimuleren en dat wordt ondersteund door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).
De publicatie is beschikbaar in de Brusselse boekhandelaars.
De stad van Morgen - handelingen van het internationale colloquium over de toekomst van steden
december 2009
De kwaliteit van de bijdragen aan het colloquium ‘De stad van morgen’ (Brussel, 19 en 20 november 2007) bracht het ATO ertoe ze te publiceren om het debat voort te zetten.
Dit colloquium behandelde de volgende onderwerpen:
- de uitdagingen waarvoor grote steden staan;
- de complexiteit van het territoriale bestuur;
- een overzicht van het plannings- en stadsvernieuwingsbeleid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest;
- manieren om een stadsbeleid vorm te geven dat is aangepast aan de gemondialiseerde economie.
De handelingen volgen de structuur van het cahier voor de deelnemer ‘De stad van morgen. Internationaal colloquium over de toekomst van steden’ (Cahier 5). Er zijn syntheses van de workshops gemaakt om verdere discussies mogelijk te maken.
De handelingen van het colloquium kunnen best in samenhang met dit voorbereidende document worden gelezen.
Het voorkooprecht in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest – vademecum 2de editie
december 2009
Het voorkooprecht biedt overheden de mogelijkheid om een goed dat de eigenaar vrijwillig op de markt brengt met voorrang te verwerven. In die zin is de uitoefening van dat recht een instrument om een grondbeleid te voeren en te strijden tegen vastgoedspeculatie.
Deze mogelijkheid bestaat in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest sinds de ordonnantie van 18 juli 2002 over het voorkooprecht (sinds 2004 opgenomen in het BWRO) in werking is getreden. In 2006 maakte het ATO in samenwerking met juristen (DLM bvba) een vademecum over het voorkooprecht (Cahier 2).
Daarna zijn nog enkele grote wijzigingen aangebracht aan deze ordonnantie. In 2010 werkte het ATO dit vademecum bij, zodat het aansluit op de nieuwe bepalingen die sinds april 2009 van kracht zijn.
Daarmee biedt het ATO de Brusselse spelers die betrokken zijn bij het grondbeleid een up-to-date document waarop ze zich kunnen baseren wanneer ze het voorkooprecht kunnen (laten) uitoefenen.
Brussel [over] 20 jaar
januari 2009
Twintig jaar na de oprichting van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest analyseert deze publicatie het beleid dat sinds 1989 wordt gevoerd ten aanzien van thema’s die het Gewest vormgegeven hebben. De publicatie is gericht op de toekomst, omdat die vandaag wordt opgebouwd.
Het Cahier houdt rekening met de complexiteit van het stedelijke gebied, smeltkroes van maatschappelijke evoluties en spanningen, plaats waar de stad/wereld tot uitdrukking komt, ontmoeting en confrontatie tussen de behoefte aan openheid en de zoektocht naar de identiteit.
De teksten handelen over de geschiedenis van de oprichting en de institutionele werking van het Gewest en werpen een blik op wat het gewestelijke beleid heeft gerealiseerd op diverse vlakken, zoals stedenbouw, ruimtelijke ordening, stadsvernieuwing, mobiliteit, economie, werkgelegenheid, huisvesting en milieu.
Zo’n veertig deskundigen – academici, spelers en observatoren – leverden hun bijdrage aan dit panorama van de dynamiek in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest tijdens de eerste twintig jaar van zijn bestaan.
Het voorkooprecht
in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, december 2008
Dit document werd vervangen door Het voorkooprecht in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest – vademecum 2de editie, Cahier n°8 (december 2009).
De actoren van het stadsproject. Studiereis naar Marseille
april 2008
Dit Cahier volgt op de studiereis naar Marseille, die het ATO in december 2006 organiseerde om zijn onderzoek naar goede praktijken in stadsontwikkeling en stadsbestuur voort te zetten.
Tijdens deze reis konden de deelnemers tevens putten uit de ervaringen van diverse overheids- en privéorganisaties die zich bezighouden met stadsvernieuwing, in een stad waar de sociaaleconomische en demografische situatie lijkt op die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Een delegatie van het ATO had een ontmoeting met drie grote instanties die op verschillende niveaus en op verschillende schalen een rol spelen in de uitvoering van stadsprojecten: het Agence de développement de l'aire métropolitaine marseillaise (agAM), de publiek-private maatschappij Marseille-Aménagement en Euroméditerranée. Er was ook een bezoek aan het cultureel centrum La Friche de la Belle de Mai en de wooneenheid La Cité Radieuse van Corbusier.
Dit Cahier biedt een overzicht van de thema’s die deze structuren aanpakken en van hun werkmethoden. Daarnaast geeft het een presentatie van diverse woningbouwprojecten en projecten voor de revitalisatie van de openbare ruimte, die meestal in partnerverband worden gevoerd.
Brussel verandert...! 10 jaar stedelijk beleid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
november 2007
In 2007 maakte het ATO een algemene balans op van het stedelijke beleid, in de vorm van een cartografische en analytische inventaris.
De publicatie behandelt onder andere de volgende thema’s: bouw en renovatie van woningen, revitalisatie van de openbare ruimte, inplanting van buurtvoorzieningen, bescherming van het erfgoed en verbetering van de mobiliteit. Het Cahier presenteert de fysieke realisaties die tot stand kwamen in de perimeter van de Ruimte voor de Versterkte Ontwikkeling van de Huisvesting en de Renovatie (RVOHR) van 1995 tot 2005.
De publicatie draagt bij tot een grotere kennis van het geterritorialiseerde overheidsbeleid.
De stad van morgen, internationaal colloquium over de toekomst van steden
november 2007
Dit Cahier werd uitgewerkt in voorbereiding op het colloquium ‘De stad van morgen’, dat het ATO organiseerde op 19 en 20 november. De handelingen van het colloquium (Cahier 9) kunnen best in samenhang met dit voorbereidende document worden gelezen. Het bevat de inleidende teksten van de sprekers.
Het colloquium bood de mogelijkheid om van gedachten te wisselen over de toekomst van Brussel en stedelijke strategieën rond de volgende thema’s:
- bestuur en territoriaal beleid;
- stedelijke dynamiek in andere regio’s.
Er werd gedebatteerd over deze vraagstukken vanuit de ontwikkeling in andere grote Europese steden, zoals Londen, Parijs, Milaan, Barcelona en Marseille. Uiteraard is de context van deze steden niet hetzelfde, maar de heersende problemen zijn vaak vergelijkbaar. Het is dus leerrijk om lessen te trekken uit het gevoerde beleid in andere landen en te zien hoe die toepasbaar zijn op de specifieke Brusselse situatie.
Stadsobservatie in Frankrijk. Reisverslag
februari 2007
De digitale database ‘Wijkmonitoring’ werd in het leven geroepen om een beter zicht te krijgen op de continue beweging van stedelijke fenomenen.
Het onderzoek naar de uitwerking van de Wijkmonitoring gaf aanleiding tot:
- een analyse van de obervatie-instrumenten in grote Franse steden;
- een bestudering van de methoden die toepasbaar zijn in de Brusselse context.
Een delegatie van het ATO ging naar Parijs en Lyon voor een ontmoeting met stedenbouwkundige agentschappen (URBALYON, AURG en Epures), Atelier Parisien d'Urbanisme (APUR), Communauté urbaine Grand Lyon, Centre d'Etudes sur les Réseaux, les Transports et l'Urbanisme (CERTU),
Délégation interministérielle à la ville (DIV), Institut d'Aménagement et d'Urbanisme de la Région Ile-de-France (IAURIF) en overheidsinstanties van de regio Rhône-Alpes. De delegatie bracht ook een bezoek aan de wijken Vaise en Duchère.
De informatie die deze studiereis opbracht, werd gepubliceerd in Cahier 3: Stadsobservatie in Frankrijk. Reisverslag.
Onteigening: een instrument voor een goed grondbeheer
maart 2006
De Wijkcontracten breiden uit en de overheid voert een steeds doelgerichter beleid om meer openbaar vastgoed van een zekere kwaliteit te realiseren. Lokale overheden (gemeenten en OCMW’s) zien zich dus steeds vaker genoodzaakt om particulier vastgoed te verwerven om hun doelstellingen inzake huisvesting en openbare voorzieningen waar te maken. Wanneer een aankoop in der minne niet mogelijk is, hebben de overheden geen andere oplossing dan hun toevlucht te nemen tot onteigening.
Diverse geplande projecten konden niet worden uitgevoerd door aanslepende onteigeningsprocedures, de moeilijke toepasbaarheid van die procedures en de evolutie van de jurisprudentie van rechtbanken en van de Raad van State.
Dit vademecum is bedoeld om het werk van de gemeenten met Wijkcontracten te vereenvoudigen en mensen die betrokken zijn bij stadsvernieuwingsprojecten op weg te helpen. Alle stappen in de administratieve en gerechtelijke procedure van een onteigening worden in detail besproken, rekening houdend met de jurisprudentie, met name betreffende de motivering van openbaar nut en van hoogdringendheid.
Het document is het resultaat van een collectieve inspanning, waaraan de volgende mensen en organisaties meewerkten: de juristen die werden aangesteld voor deze opdracht (DLM bvba), ministerkabinetten, het ATO, de directie Stadsvernieuwing van het Brusselse Bestuur voor Ruimtelijke Ordening en Huisvesting (BROH) en een groot aantal gemeentefunctionarissen.
